Psikiyatrik Değerlendirme ve Tanılama

Ruh sağlığı sorunlarının doğru tedavi edilebilmesi için önce doğru anlaşılması gerekir. Psikiyatrik değerlendirme; kişinin yaşam öyküsü, mevcut yakınmaları, aile geçmişi, kullandığı ilaçlar ve genel tıbbi durumunun kapsamlı biçimde ele alındığı yapılandırılmış bir görüşme sürecidir. Amaç yalnızca bir "tanı koymak" değil; belirtileri, yaşamınızı ve beklentilerinizi bütüncül biçimde anlayarak size en uygun yolu birlikte belirlemektir.

Değerlendirme nasıl ilerler?

İlk görüşmede yakınmalarınız ne zaman başladığı, nasıl seyrettiği ve günlük yaşamınızı nasıl etkilediğiyle birlikte ele alınır. Buna aile öyküsü, geçmiş ruhsal ve bedensel hastalıklar, kullanılan ilaçlar, uyku, iştah, madde/alkol kullanımı ve içinde bulunduğunuz sosyal koşullar eklenir. Görüşme, yargılamadan uzak ve rahat konuşabileceğiniz bir ortamda yürütülür. Gerektiğinde tabloyu netleştirmek için ölçekler ve laboratuvar tetkikleri istenebilir.

Değerlendirme sırasında gerektiğinde PHQ-9 (depresyon), GAD-7 (anksiyete), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi gibi uluslararası geçerliliği kanıtlanmış standart ölçekler uygulanır. Bu ölçekler tek başına tanı koydurmaz; ancak hem tanıyı destekler hem de tedavi sürecinde ilerlemenin nesnel olarak izlenmesini sağlar.

İç link: "PHQ-9" → PHQ-9 ölçek sayfası · "GAD-7" → GAD-7 ölçek sayfası

Bazı ruhsal belirtilerin arkasında bedensel bir neden olabilir. Bu yüzden tıbbi nedenlerin dışlanması değerlendirmenin ayrılmaz bir parçasıdır. Gerektiğinde tiroid fonksiyon testleri, tam kan sayımı, vitamin (ör. B12, D) düzeyleri ve diğer tetkikler istenerek olası organik nedenler ekarte edilir. Bu adım, doğru tanı ve gereksiz/yanlış tedaviden kaçınmak için önemlidir.

Kişiye özgü tanı ve tedavi planı

Tüm bu veriler bir araya getirilerek kişiye özgü bir tanı ve kapsamlı bir tedavi planı oluşturulur. Plan; duruma göre psikoterapi, ilaç tedavisi ya da ikisinin birleşimini ve düzenli takibi içerebilir. Hedefler ve seçenekler sizinle şeffaf biçimde paylaşılır; karar birlikte verilir.

İç link: "psikoterapi" → Bireysel Psikoterapi hizmeti · "ilaç tedavisi" → İlaç Tedavisi hizmeti

Ne zaman bir psikiyatriste başvurmalıyım?

Aşağıdaki durumlardan biri sizin için geçerliyse, bir psikiyatriste başvurup ayrıntılı bir değerlendirmeden geçmek yerinde olur:

• Uzun süredir devam eden mutsuzluk, isteksizlik, çökkünlük ya da umutsuzluk
• Yoğun kaygı, panik atakları, takıntılar veya sürekli endişe
• Uyku, iştah, enerji ya da dikkat-odaklanmada belirgin değişiklikler
• Öfke, dürtü kontrolü ya da ilişki güçlükleri
• Yas, travma, ağır stres veya tükenmişlik dönemleri
• Alkol, madde, sigara ya da kumar gibi bir bağımlılık kaygısı
• Bedensel bir hastalığa eşlik eden ruhsal zorluklar
• Kullandığı psikiyatrik ilacın gözden geçirilmesi ya da ikinci bir görüş ihtiyacı
• İlk kez bir psikiyatriste başvuran ve tanısını netleştirmek isteyen kişiler

Belirtileriniz hangi düzeyde olursa olsun, değerlendirme doğru tedavi planının ilk ve en önemli adımıdır.

Sık Sorulan Sorular

• İlk görüşmeye nasıl hazırlanmalıyım? Yakınmalarınızın ne zaman başladığını, kullandığınız ilaçların listesini ve varsa önceki tahlil/raporlarınızı getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır. Özel bir hazırlık gerekmez; en çok işe yarayan, açık ve rahat biçimde anlatabilmenizdir.
• İlk görüşme ne kadar sürer? İlk psikiyatrik değerlendirme, kapsamlı bir öykü alındığı için genellikle sonraki görüşmelerden daha uzundur. Kesin süre kişiye ve tabloya göre değişir.
• Görüşmeye bir yakınımla gelebilir miyim? Evet. Özellikle bazı durumlarda yakından alınan bilgi değerlendirmeyi güçlendirir; ancak görüşmenin bir bölümünü yalnız yapmak isteyip istemediğinize siz karar verebilirsiniz.
• Değerlendirme sonunda hemen ilaç başlanır mı? Zorunlu değildir. Tedavi seçenekleri (psikoterapi, ilaç ya da ikisi) değerlendirme sonrası sizinle birlikte konuşulur; ilaç yalnızca uygun ve gerekli görüldüğünde önerilir.
• İlk görüşme online olabilir mi? İlk muayeneyi yüz yüze yapmayı tercih ederim; doğru bir değerlendirme için bu önemlidir. Uygun görülen durumlarda takip görüşmeleri, Sağlık Bakanlığı'nın çevrim içi sağlık hizmetine ilişkin düzenlemelerine uygun olarak ve bilgilendirilmiş onamınız alınarak online sürdürülebilir.
• Görüşmeler gizli mi? Görüşmeler gizlilik esasına dayanır.

Yüz yüze ve online görüşme

İlk muayeneyi yüz yüze yapmayı tercih ederim; kapsamlı ve güvenilir bir değerlendirme için bunu önemli buluyorum. Uygun görülen durumlarda takip görüşmeleri, Sağlık Bakanlığı'nın çevrim içi (online) sağlık hizmetine ilişkin düzenlemelerine uygun olarak online sürdürülebilir. Online görüşme öncesinde kısa bir ön değerlendirme formu doldurmanız istenir ve süreç, gerekli izinler ile bilgilendirilmiş onamınız çerçevesinde yürütülür.

Randevu ve bilgi için: 0216 504 22 08