Rehber · Bağımlılık
Alkol / Madde Kullanım Bozukluğu
Bağımlılık bir AHLAK ZAAFI ya da “irade eksikliği” değildir. Beynin ödül sisteminin (nukleus akkumbens, dopamin) hijyen bozan kronik tıbbi bir hastalığıdır.
NEDEN OLUR?
- Genetik yatkınlık (%40–60)
- Erken başlangıç (ergenlik) riski artırır
- Travma, başka psikiyatrik hastalık (depresyon, anksiyete, DEHB)
KISIR DÖNGÜ: Madde → hızlı ödül → tolerans → daha çok madde → yoksunluk → daha çok madde
TEDAVİ BİLEŞENLERİ:
- DETOKSİFİKASYON (gerekliyse):
- Alkol yoksunluğu (deliryum tremens) ve benzodiazepin yoksunluğu ÖLDÜRÜCÜ olabilir — hastane
- Opiyat yoksunluğu rahatsız ama hayati tehlike nadir
- İLAÇ TEDAVİSİ:
- Alkol: Naltrekson, akamprosat, disülfiram
- Opiyat: Buprenorfin (Suboxone), metadon, naltrekson
- Tütün: Vareniklin, NRT (nikotin replasman)
- PSİKOSOSYAL:
- BDT, motivasyonel görüşme
- Destek grupları (AA, NA, SMART Recovery)
- Aile tedavisi
- EŞLİK EDEN DURUMLARIN TEDAVİSİ:
- Depresyon, anksiyete, TSSB → birlikte tedavi şart
RELAPS = HATA DEĞİL, VERİ:
- Çoğu bağımlı birkaç deneme sonrası iyileşir
- Relaps olursa tetikleyiciyi anla, planı güncelle, devam et — pes etme
TAM KESME vs. AZALTMA:
- Çoğu madde için tam kesme en güvenli
- Orta şiddet alkol kullanımında azaltma bazen işe yarar
- Hekimle birlikte kararlaştırın